Innsyn i dokument etter offentleglova

Treng du hjelp til å fremje eit innsynskrav eller å utarbeide ein klage, kan eg gjere dette for deg. Med røynsle frå fleire innsynssaker, har eg lært meg kvar grensene går innanfor fleire av heimlane som blir nytta til å nekte innsyn. Eg har lang røynsle med plan- og bygningsrett og altså med offentleglova og relevant utdanning i forvaltningsrett og juridisk metode. Du kan også få dekka kostnaden til ein klage etter forvaltningslova §36 viss du får medhald.

Hovudregelen er at alle offentlege dokument og saker i stat og kommune skal vere offentlege. Offentleglova regulerer desse organa sin rett til å nekte innsyn. Ofte finn du dokumenta opne i postjournalar og saksarkiv, særleg på mitt fagområde byutvikling. Men andre gonger vil ikkje kommunar, vegvesenet eller eit departement at du får sjå akkurat det dokumentet du har sett deg ut. Då kjem kjennskap til offentleglova til hjelp. Du kan også få innsyn i dokument, bilete, lydopptak, videoar eller liknande som ikkje står oppført i nokon offentleg journal.

Justis- og beredskapsdepartementet har utarbeidd ein god rettleiar til offentleglova. Den hjelper organet – som den offentlege eininga som fekk innsynskravet blir kalla i lova – til å handsame kravet om innsyn rett.

Sivilombodet har også laga ein innsynsguide som byggjer på dei mange sakene som har vore klaga dit med åra. Denne rettleiinga er difor svært god å ha i klagesaker fordi den gjer greie for kva ombodet har uttalt tidlegare om det same spørsmålet.

Dersom du får avslag, står det også mykje nyttig om du kan bruke til først å krevje ei betre grunngiving jf. offl §31 andre ledd for kvifor du får avslag eller argument til ein klage jf. offl §32.

Miljøinformasjonslova

Eg kan også tilby hjelp med innsyn etter miljøinformasjonslova.

Nokre saker

Plikt til å oversende sakens dokumenter til klageinstansen. I 2018 uttalte Sivilombodsmannen seg om ein kommune si plikt til å sende dokumentet det blir kravd innsyn i, til klageinstansen. Klageinstansane viser til denne viktige uttalen når kommunane ikkje sender dokumenta dit.


Statsforvaltaren i Oslo og Viken har sendt meg ei rekke saker som omhandla unntak etter offentleglova §16. Dette er ein situasjon som ofte har relevans når plankonsulent sender uferdige planforslag til kommunen som planmynde. Då er det kjekt å kjenne vedtaka som Statsforvaltaren har gjort i liknande situasjonar.


Alternativ til dispensasjon i strandsona

I januar 2021 kom Sivilombodsmannen med tre rapportar om dispensasjonar i strandsona i tre kommunar, nemleg Mandal (no Lindesnes), Kragerø og Askøy. Dette er ein interessant uttale som kritiserer mange av dei konkrete dispensasjonane som blir gitt i desse kommunane.

Nyleg tok eg til med å undersøke sakene, slik at Badr AS kan hjelpe med å kome fram til gode løysingar i liknande situasjonar. Førebels har eg bedt om innsyn i alle vedtaka i dei ulike kommunane. Deretter skal eg gå gjennom vedtaka og sjå om kommunane kunne bedt søkjar eller konsulent om andre måtar å løyse oppgåvene på som er i samsvar med funna til Sivilombodsmannen. Målet mitt er å lære frå sakene og ombodsmannen sin uttale.

Fureskjegget, Meland kommune – 2011

Frå mi eiga røynsle veit eg at dispensasjonsreglane i plan- og bygningslova kapittel 19 kan vere krevjande å handsame, også for oss som kjenner reglane. I fleire saker eg har arbeidd med, har det kome opp situasjonar som blir freista løyst med ein søknad om dispensasjon frå eit ein regel eller krav stilt i lovverket. Men dei av mine kollegaer som har fått saka på bordet, kan ikkje reglane og prøver seg fram med ein søknad og ein argumentasjon om at for løysinga nett dei foreslår, må no fordelane vere større enn ulempene. Men det fungerer ikkje.

For det første skal søknaden vere grunngiven jf. pbl §19-1. Det stiller krav til innhald og også lovreferansar jf. forvaltningslova §§ 24 og 25. Vidare skal avgjerda kommunen tar, svare på to rettsskjønn som skal vurderast etter kvarandre jf. pbl §19-2.

  • Hensyna bak reglane det blir dispensert frå, kan ikkje bli sett vesentleg til side.. og
  • Fordelane ved å gi dispensasjon, skal vere klart større enn ulempene etter ei samla vurdering.

Og her fann Sivilombodsmannen mange feil. For det første kan altså kommunen gi dispensasjon, men altså også nekte ein søknad utan å gå inn på søknaden jf. «kan»-vilkåret i §19-2. For det andre viss den skal gis, skal den prøvast mot desse to vilkåra i §19-2 andre ledd.

Står du i ein situasjon der du vurdere dispensasjonssøknad, ta kontakt, så kan Badr AS hjelpe deg. For løysinga kan vere ei anna og mindre kronglete tilnærming, for eksempel ei reguleringsendring eller sågar endring i kommuneplan i enkelte tilfelle. Og fell vi ned på at dispensasjonssøknad er rett veg, vil det vere ei føremon at den blir skriven og sakshandsama på ein slik måte at kommunen kan gi dispensasjonen.